De Aziatische hoornaar: herkennen, opsporen en bestrijden
De Aziatische hoornaar duikt steeds vaker op in Vlaanderen, ook in Heuvelland. Deze invasieve wespensoort jaagt op honingbijen en andere nuttige insecten. Daardoor vormt ze een bedreiging voor bijenvolken, bestuivers en onze biodiversiteit. Gelukkig kan iedereen helpen om de verspreiding af te remmen.
Hoe herken je de Aziatische hoornaar?
De Aziatische hoornaar is overwegend zwart en iets kleiner dan de inheemse Europese hoornaar. Je herkent haar aan:
- Een bijna volledig zwart borststuk
- Eén opvallende geel-oranje band op het achterlijf
- Gele uiteinden aan de poten
- Een oranje gezicht
- Donkere vleugels
De Europese hoornaar ziet er veel geler en roodbruin uit. Deze inheemse soort is nuttig en hoeft niet bestreden te worden wanneer ze geen gevaar veroorzaakt. Bij twijfel neem je het best een duidelijke foto en meld je de waarneming via Vespa-Watch.
Waarom is de Aziatische hoornaar schadelijk?
Aziatische hoornaars voeden hun larven met eiwitten en jagen daarvoor op andere insecten. Vooral honingbijen zijn een gemakkelijke prooi. De hoornaars hangen vaak voor een bijenkast en onderscheppen bijen wanneer die terugkeren van hun zoektocht naar nectar en stuifmeel.
Door deze voortdurende druk durven bijen de kast minder te verlaten. Het bijenvolk verzwakt en verzamelt minder voedsel voor de winter. Daarnaast worden ook wilde bijen, vliegen, vlinders en andere insecten gevangen. De impact blijft dus niet beperkt tot imkers, maar treft de volledige biodiversiteit.
Waar vind je de nesten?
In het voorjaar bouwt een koningin eerst een klein embryonaal nest op een beschutte plaats. Kijk tussen april en juni regelmatig in:
- Tuinhuizen en berghokken
- Garages en carports
- Onder afdaken en dakranden
- Veranda’s en zolders
- Hagen en struiken
Zo’n jong, bolvormig nest lijkt op een papieren balletje en groeit geleidelijk van het formaat van een pingpongbal tot een kleine voetbal.
Later in de zomer verhuist een groot deel van de kolonies naar een secundair nest. Dat bevindt zich meestal hoog in een boom, maar soms ook in een haag, aan een gevel of onder een dakgoot. Tegen het najaar kan zo’n nest bijna één meter groot worden. Vespa-Watch geeft per seizoen aan waar je het best naar zoekt.
Hoe kan je Aziatische hoornaars vangen?
Van begin maart tot eind mei kunnen selectieve lentevallen worden ingezet om rondvliegende koninginnen te vangen. Gebruik uitsluitend een selectieve val waarin kleinere insecten kunnen ontsnappen en niet kunnen verdrinken. Controleer de val dagelijks en laat alle andere insecten opnieuw vrij.
Plaats niet zomaar overal vallen. Lokstoffen trekken namelijk ook andere insecten aan en de precieze impact van lentevallen wordt nog onderzocht. Plaats ze daarom gericht, bijvoorbeeld in de buurt van een locatie waar het jaar voordien een nest werd gevonden, en volg bij voorkeur een lokaal project of de richtlijnen van Vespa-Watch. Verwijder lentevallen uiterlijk eind mei.
Vanaf juni heeft het willekeurig vangen van afzonderlijke hoornaars weinig effect. Dan is het veel nuttiger om samen met imkers en vrijwilligers hun vliegrichting te volgen en zo het nest op te sporen.
Een nest gevonden? Blijf op afstand
Probeer een actief nest nooit zelf te verwijderen of te verdelgen. Aziatische hoornaars verdedigen hun nest in groep en kunnen herhaaldelijk steken. Blijf minstens vijf meter uit de buurt, neem indien mogelijk vanop afstand een foto en meld het nest via Vespa-Watch.
In Heuvelland kunnen kleine primaire nesten ook gemeld worden via milieu@heuvelland.be. Een vrijwilliger bekijkt dan hoe het nest veilig kan worden verwijderd. Grote of moeilijk bereikbare nesten laat je altijd behandelen door een erkende, professionele verdelger. Bij acuut gevaar contacteer je de brandweer. Agentschap voor Natuur en Bos waarschuwt uitdrukkelijk om nesten nooit zelf te bestrijden.
Samen maken we het verschil
De strijd tegen de Aziatische hoornaar is niet alleen een taak voor imkers. Iedereen kan helpen door de soort correct te herkennen, gericht uit te kijken naar nesten en waarnemingen snel te melden. Hoe vroeger een actief nest wordt ontdekt, hoe groter de kans dat het veilig kan worden verwijderd voordat nieuwe koninginnen uitvliegen.