Van bij
tot pot

Nog voor de bijen in het voorjaar volop beginnen te vliegen, maakt de imker alles klaar voor een nieuw seizoen. De bijenkasten worden gecontroleerd, gereinigd en waar nodig hersteld. Oude of beschadigde ramen worden vervangen en nieuwe waswafels worden voorbereid. Ook honingkamers, voederramen en gereedschappen worden nagekeken. Een goede voorbereiding helpt om later snel te kunnen reageren op de ontwikkeling van de bijenvolken. Zo begint het nieuwe bijenjaar eigenlijk al ruim voor de eerste grote bloei.

Na de winter controleert de imker hoe de verschillende bijenvolken de koude periode hebben doorstaan. Er wordt nagegaan of de koningin aanwezig is en voldoende eitjes legt. Ook de hoeveelheid broed, de voedselvoorraad en de algemene gezondheid van het volk worden bekeken. Niet elk bijenvolk komt even sterk uit de winter. Zwakkere volken hebben soms extra voeding, warmte of ondersteuning nodig. Deze eerste controles vormen de basis voor een gezonde start van het nieuwe seizoen.

De verzorging van de bijen loopt als een rode draad doorheen het hele jaar. De imker kijkt regelmatig of de volken gezond zijn en zich normaal ontwikkelen. Daarbij wordt gecontroleerd of er voldoende voedsel, broedruimte en plaats in de kast aanwezig is. Wanneer een volk verzwakt, probeert de imker de oorzaak te vinden en tijdig in te grijpen. Soms is extra voeding nodig, terwijl op andere momenten juist meer ruimte moet worden voorzien. Een goede verzorging vraagt ervaring, aandacht en vooral veel respect voor het natuurlijke gedrag van de bijen.

Een bijenkast is een levend geheel dat voortdurend verandert. De imker controleert regelmatig het broednest, de honingramen en de beschikbare ruimte. Naarmate het volk groeit, worden extra kamers of ramen toegevoegd. Te weinig ruimte kan leiden tot onrust of zwermgedrag. Ook de kast zelf moet droog, stevig en goed beschermd blijven tegen weer en wind. Door elke bijenkast zorgvuldig te beheren, krijgen de bijen de beste omstandigheden om zich te ontwikkelen.

Zwermen is een natuurlijk proces waarbij een deel van het bijenvolk samen met de koningin op zoek gaat naar een nieuwe woonplaats. Voor de bijen is dit een normale manier om zich voort te planten. Voor de imker betekent het echter dat een sterk volk plots een groot deel van zijn bijen kan verliezen. Daarom worden de kasten in het voorjaar en de vroege zomer regelmatig gecontroleerd op tekenen van zwermdrift. De imker kan meer ruimte geven, een nieuw volk maken of andere passende maatregelen nemen. Dit vraagt nauwkeurige opvolging, want een zwerm laat zich niet plannen volgens de agenda van de imker.

Bijen kunnen te maken krijgen met ziekten, parasieten en verschillende natuurlijke vijanden. De varroamijt vormt daarbij een van de grootste bedreigingen voor onze honingbijen. Ook de wasmot, muizen en de Aziatische hoornaar kunnen schade aanrichten. De imker controleert daarom voortdurend het gedrag en de gezondheid van de bijenvolken. Wanneer er problemen worden vastgesteld, moet snel en verantwoord worden ingegrepen. Het beschermen van de bijen vraagt kennis, waakzaamheid en vaak ook bijkomende investeringen.

Bijen hebben van het vroege voorjaar tot het late najaar voldoende nectar en stuifmeel nodig. Niet alleen de hoeveelheid bloemen is belangrijk, maar ook de spreiding van de bloei doorheen het seizoen. De imker volgt daarom welke bomen, planten en landbouwgewassen in de omgeving beschikbaar zijn. Daarnaast informeert de imker tuiniers, landbouwers en natuurliefhebbers over geschikte bijvriendelijke beplanting. Vooral periodes met weinig bloeiende gewassen kunnen moeilijk zijn voor een bijenvolk. Een gevarieerd landschap helpt de bijen om gezond en sterk te blijven.

Honingbijen spelen een belangrijke rol bij de bestuiving van bloemen, planten en gewassen. Tijdens hun zoektocht naar nectar en stuifmeel verplaatsen ze pollen van bloem naar bloem. Daarmee ondersteunen ze de voortplanting van heel wat planten in onze omgeving. Een goede imkerij besteedt daarom ook aandacht aan het landschap rond de bijenkasten. Door bloemen, kruiden, struiken en bomen aan te planten, ontstaan voedselbronnen voor zowel honingbijen als wilde bestuivers. Zo draagt de imkerij bij aan een rijkere en veerkrachtigere biodiversiteit.

Honing kan niet zomaar op elk moment uit de bijenkast worden gehaald. Eerst moet de nectar door de bijen worden omgezet in rijpe honing. Daarbij wordt het overtollige vocht uit de nectar verwijderd. Wanneer de honing voldoende rijp is, sluiten de bijen de cellen af met een dun laagje was. De imker controleert deze verzegeling en meet indien nodig het vochtgehalte. Alleen honing die voldoende rijp is, kan veilig worden geoogst en langdurig worden bewaard.

Wanneer de honing rijp is, kan de oogst beginnen. De volle honingramen worden voorzichtig uit de bijenkasten gehaald. De imker verwijdert de bijen op een rustige manier, zodat er zo weinig mogelijk stress ontstaat. Elk raam wordt opnieuw gecontroleerd voordat het naar de verwerkingsruimte gaat. Het tillen en vervoeren van volle honingkamers is bovendien behoorlijk zwaar werk. Een goede honingoogst vraagt daarom niet alleen geduld, maar ook heel wat fysieke inspanning.

De rijpe honing wordt door de bijen afgesloten met een dun wasdekseltje. Voor het slingeren moet de imker elke honingraat zorgvuldig ontzegelen. Dat gebeurt met speciaal gereedschap en vraagt een vaste, nauwkeurige hand. Daarna worden de ramen in een honingslinger geplaatst. Door de draaibeweging wordt de honing uit de cellen geslingerd en onderaan opgevangen. De kostbare honingraten blijven daarbij intact en kunnen later opnieuw aan de bijen worden teruggegeven.

De vers geslingerde honing bevat soms nog kleine stukjes was en andere natuurlijke deeltjes. Daarom wordt hij zorgvuldig gezeefd voordat hij verder wordt verwerkt. De honing krijgt vervolgens voldoende tijd om te rusten in een afgesloten rijpvat. Tijdens deze rustperiode stijgen luchtbelletjes en fijne wasdeeltjes naar de oppervlakte. De imker verwijdert deze laag voorzichtig om een mooi en zuiver eindproduct te verkrijgen. Dit proces kan niet worden overhaast en vraagt opnieuw tijd en geduld.

Elke honingoogst heeft een eigen kleur, geur, smaak en structuur. Die eigenschappen worden bepaald door het seizoen, het weer en de bloemen die de bijen hebben bezocht. De imker controleert zorgvuldig of de honing aan alle kwaliteitsvereisten voldoet. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het vochtgehalte, de zuiverheid en de bewaring. Honing is een natuurproduct en kan na verloop van tijd op een volledig natuurlijke manier kristalliseren. Door elke stap goed op te volgen, bewaakt de imkerij de kwaliteit van pot tot pot.

Wanneer de honing volledig klaar is, wordt hij zorgvuldig in propere potten afgevuld. Elke pot moet de juiste hoeveelheid honing bevatten en netjes worden afgesloten. Daarna worden de potten voorzien van een correct en verzorgd etiket. Op dat etiket staat belangrijke informatie over het product, het gewicht, de herkomst en de houdbaarheid. Ook het reinigen van het materiaal en het organiseren van de voorraad nemen heel wat tijd in beslag. Pas na al deze handelingen is de honing klaar om naar de klant te vertrekken.

Een mooi product verkoopt zichzelf niet automatisch. De imker moet actief op zoek gaan naar klanten, lokale winkels, horecazaken en andere geschikte verkooppunten. Dat betekent contacten leggen, leveringen voorbereiden en de voorraad goed opvolgen. Ook markten, evenementen en rechtstreekse verkoop in de imkerij vragen tijd en organisatie. Daarnaast moet het verhaal achter de honing duidelijk worden verteld. Zo ontdekken klanten waarom pure, lokale honing een eerlijke prijs verdient.

Na de laatste honingoogst begint meteen de voorbereiding op de winter. De imker controleert of elk bijenvolk sterk en gezond genoeg is om de koude maanden door te komen. Ook wordt nagegaan of er voldoende voedsel in de kast aanwezig is. Indien nodig krijgen de bijen aanvullende voeding en een gepaste behandeling tegen de varroamijt. De kasten worden beschermd tegen vocht, koude, wind en ongewenste indringers. Een zorgvuldige voorbereiding vergroot de kans dat de bijen in het voorjaar opnieuw gezond kunnen uitvliegen.

Het werk van een imker stopt niet bij de verzorging van de bijen en de productie van honing. Ook het delen van kennis vormt een belangrijk onderdeel van de imkerij. Bezoekers en klanten krijgen uitleg over bijen, bestuiving, biodiversiteit en het ontstaan van honing. Zo wordt duidelijk hoeveel werk en verantwoordelijkheid er achter elke pot schuilgaat. Veel lokale honing wordt nog altijd te goedkoop verkocht in verhouding tot alle geleverde inspanningen. Door het verhaal eerlijk te vertellen, groeit hopelijk ook de waardering voor de bijen, de imker en dit pure natuurproduct.